Rengahan – A new section in emanilapoetry

Noong nakaraang buwan, nag-post si Tata Raul ukol sa panukalang RENGAHAN dito sa emanilapoetry.

Ganito ang wika ni Tata Raul:

Diwa ko’y dinagit ng dalampasigan,
agad umimbulog sa may kalawakan;
layuni’y ilipad sa malayong lugar
upang ipabatid na may kahilingang
kami ay igawa kahit konting puwang
dito sa ‘ting website na tamang tinggalan
ng babalangkasing tula ng RENGAHAN.

Ang Rengang gagawin, ang huling salita’y
siyang uulitin pagdugtong sa tula;
kung ano ang dulo’y doon magsimula-
basahin ang aking tamang halimbawa:

“Nais kong rumenga mahal kong Diwata,
dahil ikaw’y laman ng baliw kong diwa;
sa gabing pusikit titingnan ay tala
habang ang mata ko’y tigmak nitong MUTA.”

Heto po sagot na dapat magawa:

“MUTA ay pahirin kasamang makata,
dahil ang mata mo ay nanggigitata;
baka ka makita ng haling na pusa
at ikaw’y punasan ng ihing SARIWA.”

Alam kong mayroong dito ay papatol,
kaya po ka Romy kayo ang humatol;
kung pagbibigyan ba ang hiling ko’t bulong?
gawin nang madali’t magdarapithapon.

Tuloy ang Pabaga!
Tula nang tula!

Tata

Napakaganda ng mungkahi ni Tata Raul.

Mula noong makita namin ang post sa rengahan, napansin din namin ang ilang komento na nagre-rengahan.

Ang tutoo, naghanap tayo ng ilang mga plugins sa WordPress na maaari nating gamitin.

Nag-test din kami ng ilang plugins.

But the plugins, we noted, would require the intervention of an Editor or an Administrator who would give permission to certain members (with authors capability) to edit and “renga” the original posts. The plugins would also mean that unless, certain members are authorised by the administrator, they would not be able to “renga” the post.

Medyo hindi kami komporme doon. Wala sa policy natin iyon. We prefer to allow members and contributors to respond/react/interact in a way without constricting their freedom and style.

“Rengahan” will be a separate sub-category

Given the restrictions of the plugins we have tested so far, we thought that the best platform to use for a rengahan is to treat the post like a normal post with the usual comments box.

Pero, ang gagawin natin ay ipunin sa isang sub-category ang rengahan.

How to get started

No different from what you are doing now. If you want others to respond/react to your post in the form of a rengahan or dugtungan, simply select the sub-category rengahan. That’s it.

How to comment

We take the advice of Tata Raul in his post that the commenter should start his response or comments with the LAST WORD used in the previous comment or post.

To make sure that it is clear what the last word is, we suggest that the last word is in UPPERCASE.

Also, let us make sure that the comments are in appropriate format.

What if the comments do not follow the rules as set out in Tata Raul’s suggestions? They may be deleted.

Are these rules final?

As always, we welcome suggestions. We have also placed links to this page for everyone’s information. Feel free to comment on this post.

Latest posts by Team Emanila

Share and enjoy...

If you enjoyed and liked this post, LIKE it on your Facebook. Consider also leaving a comment below to share your thoughts with others.

Comments

  1. avatar Team Emanila says:

    To everyone > We’re currently working also on re-layouting our website so that after the original post and trailing comments will be read (as much possible) as one continuous post.

    Having said this, we are still in the lookout for a software or WordPress plugin which can effectively reflect the essence of rengahan / dugtungan.

  2. guys,

    There were about 31 poems posted, all about rengahan, with “lambingan” as a topic, (initiated by Ka Ezzard). Do we still need to repost them under this new categoty?

    Engel

  3. avatar Team Emanila says:

    @emllavata

    No, we will find a way to re-post that to the new sub-category. Meanwhile, you can start another post for rengahan.

  4. Maraming salamat sa puwang na ibinigay.

    marahil ay tama ang Emanila sa naunang pahayag, nasabi ko na ang balakin at tama rin si Engel na merong 31 tula hinggil sa panawagang rengahang may temang Lambingan, kumbaga’y patikim at testing lamang natin ito para sa uulit ay hindil maligaw ng tamang daan.Magandang ilabas kung anong laman ng ating puso hinggil sa panulaan at ito’y lipos kong kina-aaliwan sa oras-oras.

    Basta susunod lamang sa tuntunin ng ating pamunuan ay walang masamang tinapay…at palagay ko, pag naglunsad muli tayo ng isa pang libro ng Emanila ay makasasali na ang iipunin nating tula ng Rengahan. Hehe Harinawari po!

    Kaya,

    Tuloy ang pabaga! Tula nang tula.

    Tata

  5. Sa lahat > Salamat Tata Raul at Engel sa feedback.

    1. Ang mahigit na 30 Lambingan renga ay nailipat na sa bagong kategorya. Napansin namin na mahirap sundan ang rengahan. Kaya susubukan naming ilipat sa iisang post ang mga sunod-sunod na renga.

    2. Pansamantala, huwag munang mag-post sa Lambingan.

    3. Maaaring magsimula ng panibagong topic ang isa sa inyo na siyang magiging panibagong rengahan na naman. At maaari nating i-sara ang rengahan kapag masyado ng mahaba.

    Hanggang dito na muna.

  6. To all > We tried re-posting the old entries to the Lambingan renga and after some attempts, we thought they would be better off in their original state.

    To continue with the Lambingan renga, please use the comments box of the latest post. The latest post is renga #31. The last word to be used as the first word of the next renga to be entered in the Comments box is PANAHON.

    Or you can start a new thread.

  7. avatar ham8113 says:

    Team Emanila,

    I’m in. For as long as freedom is expressed in accordance with house rules and the moderators make sure no one violates the norm. This would be fun. Thank you, Tata Raul, and the Team for letting Renga in.

    Suggestion: won’t it be better if there were only one unifying thread and, if the size gets unwieldy, the moderators announce so and start the new one themselves?

    Thank you,

    Ham

  8. @ Ham @everyone –

    Exactly our point. There should only be one unifying thread and all subsequent rengas should be on the same page so that everyone can follow.

    *** Rengahan rules: Following Tata Raul’s and Ka Ezzard’s advice, the next renga should start with the last word of the immediately preceding renga (the renga being responded to).***

    The advantage of having it on the same page and as comments is that the chance of two authors posting a renga using the same first word is very slim since it is displayed immediately on the same page as the unifying thread.

    Renga #32 posted by Ham in the comments box under renga #31 (our remaining thread) is an example.

    The other “house rule” is that if a comment is posted on the renga page which is not a renga, then such comment runs the risk of being deleted.

    Let us try these rules first. Give them a chance. If they don’t work, then we are more than happy to change these rules.

    Maraming salamat.

  9. Hinggil Sa Rengang Tula
    Renga (Salin ni R. Funilas mula sa Wikipedia)

    1. Ang “renga” ay isang genre ng kolaboratibong tula na nagmula sa mga Hapones. Ang renga ay naglalaman ng dalawang ku o ‘stanza,’ madalas ay mas marami pa. ang panimulang stanza ay tinatawag na hokku na nagging ugat ng makabagong istilo ng haiku, isa ring klase ng tulang Hapones.

    2. Kasaysayan

    Ang pinakasinaunang renga na naisulat ay makikita sa Manyoshu, kung saan si Otomo no Yakamochi at isang madreng Budhista ay nagsulat at nagpalitan ng mga tulang sumusunod sa taludturang 5-7-5, bagaman maikukumpara ato sa isang klase rin ng tulang nahubog sa Tsina noong Chin-dynasty, at marami rin ang nagsasabing ito ang nag-impuwensiya sa renga noong ginagawa pa lamang ito.

    Noong mga panahon nang naisa-aklat ang Shin Kokin Wakashu, ang renga ay naitatag bilang isang bagong istilo ng tula. Ang orihinal na renga hyakuin renga (na may 100 stanza) ay gumamit lang ng utakotoba ( istandard na hayagang patula), gumamit ng mga pananaludtod na 5-7-5 at 7-7, at tinatapos ito ng may dalawang (2) linya na may “sound units” ang bawat isang linya. Sa mga panahong ito, ang mga manunula ay naisipang gamitin ang utakotoba sa pagbuo ng perpektong waka, alinsunod ang hindi paggamit sa ibang klase ng mga salita.

    Maraming alituntunin o Shikimuko ang naisaayos noong kapanahunan ng Kamakura at Muromachi, ang ipinatatakda ang hanggahan ng pasingit na mga stanza bago muling magsimula o umulit ng paksa. Noong kapanahunang Azuchi—Momoyama, sumikat pa rin ang renga sa gitna ng kaguluhan; ngunit sa katapusan ng era na iyon, ang Shikimoku ay nagging komplikado at masyadong sistematiko kaya’t inubos nito ang aktibong imahinasiyon na dati nang parte ng renga. Noong panahon ng “Middle Ages,” at “Edo period” ang renga ay nagging parte na ng kaalamang pangkultura kinakailangan sa mataas na lipunan.

    Noong Edo period, mas maraming ordinaryong mamamayan ang nagging pamilyar sa renga. Mas sumiple ang shikimoku. Ang 36-verse kasen ay nagging pinakasikat na klase ng renga, at Malaya nang maisasalin sa tula ang mga pang-araw-araw na salita, kasama na rin ang pabalbal. Dahil dito, nabibigyang kawilihan at katuwaan ang renga.

    Ang istilong ito ng renga ay nagbunga ng panibagong renga na tinatawag na haiku no renga. (comical—linked poem), o sa mas simple, “haiku.” Si Matsuo Basho ang pinakasikat na manunulang haikai.

    Ang unang stanza ng renga, ang hokku, ay ang kabihasnan ng modernong haiku. Ang malayang hokku na ito ay pinangalanang muli bilang “haiku” noong Meiji period ng isang dakilang manunulang Hapones at kritiko na si Masaoka Shiki. Inihain ni Shiki ang “haiku” bilang isang pagpapaikli ng pariralang “haikai no ku” na ang ibig sabihin ay isang linya ng “haikai.”

    Sa halos pitong siglo, ang renga ay nagging popular na uri ng tula sa Japan, ngunit ang kasikatang ito ay tila lumubog ng Meiji Period. Ayon kay Masaoki Shiki, ang “Renga ay hindi angkop bilang isang modernong literature.” Ang appeal ng renga na pagtutulungan upang makabuo ng tula ay hindi sumasabay sa istilong European ng pagtutula na noo’y sumisikat din sa Japan, kung saan isang tao lang ang nagsusulat ng kabuuan nito.

    Sa kasalukuyan, alinsabay sa internet, ang renga ay muling sumikat—sinomang tao ay maaari nang makibahagi sa pagbuo ng renga. Ang pinakaunang kolaboratibong renga online ay pinangunahan ni Jane Reichhold noong 1996. May mga renga events din kung saan maari nang maki-ambag ng tula gamit ang cellphone. Sa UK, kadalasang nagla-live renga tulad nina Alec Finlay, Gavin Wade, Gerry Loose at Paul Conneally, mga manunulang nais mapalawak ang uri ng tulang ito.

    Lumikha si Finlay ng dalawang renga platforms tuwinang renga days, isa sa Hidden Gardens, Glasgow, at ang kabila sa Garden Station, malapit sa Hexham.

    Nakapag-lathala na ng dalawang koleksiyon ng renga si Finlay, ang Verse Chain at Shared Writing. Nakapag-kolaboreyt na rin siya sa ilang renga poets upang mapalawak lalo ang renga—gaya ng pagpili ng lokasyong paggagawaan ng renga, ang ilan sumunod sa dalampasigan, ilog o skylines, hyakuin renga, 24 hours renga at, kasama si Linda France, solo at duet “year—long” renga.

    Paano Gumawa Ng Renga?

    Dahilan ang renga ay tulang kolaboratibo o pangmaramihan, mahalagang may sapat na bilang ng tao na makikibahagi dito. Mga tatlo o apat ang minimum na bilang na kasali sa “renga group,” na tinatawag na ichiza, at ang labing-apat hanggang lima ay maaaring possible basta’t kasali ang isang “renga master.” Sa mga online renga, ang sosho ang pipili nang isasama niyang linya o verse na ipinadala online.

    Ang kahalagahan ng renga ay sa ideya nitong “pagbabago” (henka). At “newness” (atarashimi) ayon kay Basho.

    Ang kawilihan sa paggawa ng renga ay ang pagbabago, ang bago, ang pagiging kakaiba, at ang nakatutuwang ambag ng iba.

    Sa Japan, ang renga ay nagsisimula sa hokku o ang 5-7-5 sound units na pangungunahan ng pinakabihasa o mas pinararangalan ng karamihan. Ang hokku ay sinusundan ng ikalawang liya ng 7-7 sound units na tinatawag na “waki” (side), at ikatlo ay 5-7-5 rin. Ang susunod ay 7-7 ulit. Uulitin ang pattern na ito hanggang sa makuha ang hinihingi o ninanais na haba ng tula. Karaniwan sa mga Ingles ang paggamit ng mga pormang nagpapakita ng bilang ng mga bisikulo o verses. Gaano ito kahaba, kung ang buwan o bulaklak ay babanggitin o kung maghahain ng dalawang magkasunod na linya ang kasali.

    Ang kasen renga, na pinapaboran ni Basho sapagkat mas madaling tapusin ang 36 verses sa isang gabi kaysa karaniwang 100 link renga, na may tatlong seksiyon. Ang simula ay ang jo ay bumabaldig o nagre-replek sa pagsisimula ng pagtitipon—lahat ay magalang, pormal at maayos at isinasaalang ang dahilan ng pagsasama-sama.

    Ang gitna ng kasen renga (verse 7-29) ay mas Malaya, at naisasama ang mga temang hindi angkop o kailangan sa simula at hulihan; katulad ng pagmamahalan, relihiyon at paglalamay. Dito naman bumabaldig ang direksiyon ng usapan tuwinang hapunan pa gang alak ay naubos na at ang mga kasali ay nasa “free and friendly mood.”

    Ang kyu ay ang katapusan na naglalaman ng huling anim na bisikulo. Ang bilis o takbo ng seksiyong ito ay maikukompara sa putol-putol na usapan ng mga tao habang inihahanda na pauwi at dali-dali na ang pagbitaw nila ng salita.

    Ang ageku ang pinakahuling bisikulo. Ito ay ikinokonsiderang karapat-dapat kung nakabase ito o may koneksiyon sa hokku.

    Ang mga westerners ay madalas na nahihirapan sa pagbasa at pag-intindi ng renga pagkat wala itong naratibo o kronolohikong pagkakasunod-sunod. Kahit ang mga links o koneksiyon ay minsa’y naisusulat ng walang impormatibo at impresibong ideya.

    Ang kabuuang object ng renga ay ang ipakita kung ano ang relasyon ng mga links. Ang renga at ang mga kasali dito ay hinuhusgahan base sa kung gaano kaganda ang relasyon ng links na nauna ditto. Mayroong mga pag-aaral ng iba-ibang teknik at paraan ng pagkakabit-kabit ng mga links. Ang pinaka karaniwang ginagamit ng mga amatyur na manunulat ng Ingles, ay ang simpleng paggamit ng consciousness. Ang naunang verse ay nakapag-aalala sa manunulat ng mga bagay at isasalin ang naisip niyang iyon sa tula.

  10. Tata Raul at sa lahat –

    Kung sa palagay ninyo ang sinimulan nating seksyon na Rengahan ay hindi ayon sa tamang regla ng pagrerengahan dahil merong iba na mahihirapan sa pagsali sa ganitong “rengahan”, maaari nating palitan ang pangalan nito. Nasa sa inyo. Binuo natin ito upang magbigay daan sa kahilingan ng marami. Puwede din naman nating tawaging DUGTUNGAN o BALAGTASAN.

    Maghihintay kami ng inyong pasabi.

    Kami naman dito, ang papel namin ay magbigay ng technical support at ng iba pa naming maitutulong.

  11. Palagay ko naman e makasusunod ang mga kamakata natin sa tuntunin ng rengahang tula, para sa akin, kung ikaw ay isang umaakda ng tula o isang makata, dapat matutuhan mo muna ang Sukat at Tugma ng tula. Masasabing tradisyunal ito pero subukin mong sumali sa mga workshop ng pagtula o palihan tiyak kong ituturo sa inyo ang batas ng tugma at sukat.

    Marami sa ating mga manunula ang iwinaksi na sa isipan ang tumula ng may tugma at sukat bagkus ay narahuyo sila sa Malayang Taludturan o Free Verse. nasa kanilang disisyon iyon at kumbaga’y malaya kang tumula nang tumula.

    Ang sa akin naman ay upang palawakin at pagyamanin pa ang kaalaman ng bawat isa sa ating mga kamakata na gustong matutuhan ang may sukat at tugmang tula.

    Kaya ito marahil ang isang tamang landas upang kahit pa-utay-utay e matuto tayo ng may sukat at tugmang tula.

    Walang masama sa pagtatanong at walang bayad sa akin ang magtanong hinggil kung paano mapadadali ang matutuhan ang pagtula ng may tugma at sukat.

    Kaya, tuloy ang pabaga!

    Tula nang tula!

    Tata

  12. @ Tata Raul –

    Maraming salamat sa inyong pagsagot sa amin. At sa ngalan ng Writers Group dito, salamat sa inyong alok. Ang inyong layunin ay siyang naging layunin ng emanila sa simula pa lang: Makatulong sa iba sa pamamagitan ng pagbibigay daan o ng iba pang mga tuntungan upang dumating sa uri na lalo pa nating maipagmamalaki ang ating kultura.

    Kami’y naniniwala na ang mga miyembro ng ating Writers Group ay darating din sa uri nina Balagtas, Huseng Batute, Gat Jose Rizal, Jose Garcia Villa at ng iba pang kilalang manunulat at makatang Filipino.

    Ang tutoo, kayo at ang iba pa nating kasama ay nandoon na sa ganoong mataas na uri. Kami ay nagpapasalamat sa inyong patuloy na pagtangkilik sa simulain nitong ating websayt. Hayaan ninyo na pansamantala sumama muna kami sa inyong panawagan at pagbandila na ~ Tula nang tula!

  13. avatar Dennis Espada says:

    Tayo nang mag-rengga!

  14. avatar blue angel says:

    Rengaha’y tulad din ng nakasanayan
    Huling salita ng renga’y do’n simulan
    Humabi ka lang ng tulang saloobin
    Di magtatagal ito ay hahaba rin
    Bukas makalawa ito’y susundan din
    Makatang may diwang nais palawigin

Speak Your Mind